De elleboog is het gewricht dat gevormd wordt waar de 3 beenderen samenkomen, de opperarm (of humerus) en de 2 botten van de onderarm: het spaakbeen (of de radius) en de ellepijp (of ulna). De ellepijp is het bot dat het olecranon vormt: de knobbel achteraan de elleboog waarop men kan steunen. De elleboog laat de bewegingen buigen (flexie) en strekken (extensie) en draaibeweging tussen de botten van de onderarm toe (schepbeweging en omgekeerde schepbeweging: supinatie en pronatie). Binnen in het gewricht zijn de botuiteinden afgelijnd met kraakbaan (gewrichtskraakbeen). Tussen de botuiteinden is er een gewrichtskapsel (het synovium) dat het gewricht aflijnt. Binnen in het gewrichtskapsel bevindt zich het gewrichtsvocht of synoviaal vocht. Verschillende stevige bindweefselbanden (gewrichtsbanden) verstevigen het geheel en houden alle structuren op hun plaats.

Tenniselleboog

Een tenniselleboog (epicondylitis lateralis) is een overbelastingsletsel van de elleboog en veroorzaakt pijn aan de buitenkant van de elleboog ter hoogte de botknobbel net boven het gewricht: de epicondyl. Een tenniselleboog is een peesontsteking van de onderarmstrekkers. De aanhechtingsplaats van de pees is de laterale epicondyl van de humerus. Zoals de naam doet vermoeden komt een tenniselleboog vaak voor bij tennissers, maar ook bij beoefenaars van andere sporten en mensen die beroepsmatig de onderarmspieren overbelasten.

Het belangrijkste symptoom van een tenniselleboog is pijn aan de buitenzijde van de elleboog. Bij druk op de peesaanhechting op de epicondyl wordt ook een scherpe pijn gevoeld. Het opheffen van voorwerpen met de handpalm naar beneden gericht is erg pijnlijk en de elleboog is 's morgens bij het opstaan stijf. Een arts kan een diagnose meestal stellen aan de hand van de klachten en het klinische onderzoek van de elleboog. Radiografieën en andere beeldvormende technieken kunnen bij twijfel helpen bij het stellen van de diagnose.

elleboog

De behandeling zal in de eerste plaats bestaan uit rust, aangevuld met fysiotherapie en eventueel ijscompressen. Inspuitingen met ontstekingsremmers kunnen nuttig zijn. Soms is een chirurgische ingreep aan de pees noodzakelijk. Meestal geneest een tenniselleboog met rust, maar in veel gevallen is het een fenomeen dat later terug optreedt.

Golfelleboog

Golfelleboog of epicondylitis medialis is een ontsteking van de pezen aan de binnenkant van de elleboog. Bij een golfelleboog zijn de pezen van de handbuigers ontstoken. De pezen hechten vast op de mediale epicondyl: de botknobbel aan de binnenkant van de bovenarm, net boven het ellebooggewricht. Het komt vaak voor bij golfers, maar ook andere sporters, zoals tennissers, en mensen die beroepsmatig met handwerktuigen zoals schroevendraaiers bezig zijn of houthakkers. Pijn bij beweging van de pols naar beneden is vrij typisch. Bij druk op de mediale epicondyl is er een scherpe pijnscheut.

Een arts stelt de diagnose aan de hand van de klachten en het klinische onderzoek en beeldvormende technieken zoals radiografie kunnen bij twijfel uitsluitsel geven. Rust, ontstekingsremmers en ijscompressen, eventueel aangevuld met fysiotherapie, helpen in het merendeel van de gevallen, een operatieve ingreep is slechts zelden nodig.

Slijmbeursontsteking

Slijmbeursontsteking of bursitis van de slijmbeurs die op het olecranon van de elleboog ligt wordt meestal veroorzaakt door het langdurig steunen met de elleboog op een tafel. Men ziet het dan ook typisch bij studenten die lange periodes op de ellebogen steunen tijdens het studeren. Men spreekt ook van studentenelleboog. Olecranon bursitis komt ook voor na een harde klap op de elleboog, jicht, artrose of infectie.

De bursitis veroorzaakt - zoals alle ontstekingen - pijn, roodheid, zwelling en warmte. Soms gaat de ontsteking gepaard met een lichte bewegingsbeperking. De arts stelt zijn diagnose na een klinisch onderzoek. Aanvullende beeldvormende technieken - zoals radiografieën - kunnen nodig zijn om andere letsels aan te tonen of uit te sluiten. Zoals de meeste aandoeningen van de elleboog zal ook olecranon bursitis behandeld worden met rust, al dan niet aangevuld met ontstekingsremmers. Een zachte ondergrond tijdens het steunen op de elleboog is aan te raden. Het operatief wegnemen van de slijmbeurs is slechts zelden nodig.

Gebroken elleboog

Een gebroken elleboog kan een gevolg zijn van een val op een uitgestrekte arm of direct op de elleboog. Meestal gaat het om een fractuur van het olecranon. Er kan misvorming optreden door verplaatsing van de delen van de gebroken botten. Een gebroken elleboog is makkelijk klinisch vast te stellen. Radiografieën en eventueel andere beeldvormende technieken van de elleboog zijn nodig om een goed inzicht te krijgen in de aard en de complexiteit van de breuk. Dit is van uitermate belang voor de behandeling. Het risico bestaat dat er ook andere structuren beschadigd werden, zoals zenuwen en bloedvaten.

Een breuk in de elleboog moet meestal chirurgisch behandeld worden. De gebroken botdelen kunnen terug op hun plaats gezet worden met schroeven, draden, pinnen en platen. De elleboog zal na genezing meestal wat stijver blijven dan voorheen en het risico bestaat op vroegtijdige slijtage van het gewricht.

Ontwrichting van de elleboog

Ontwrichting of luxatie van de elleboog wil zeggen dat de botten in het gewricht niet meer op hun plaats zitten. Het is meestal een gevolg van een val of een ongeval. De botten van de onderarm (ulna en radius) zijn verplaatst ten opzichte van de humerus van de bovenarm. Vaak zijn andere structuren van het gewricht ook beschadigd: botbreuken, beschadiging van zenuwen of bloedvaten komen vaak voor bij luxatie van de elleboog. Bij jonge kinderen kan een andere vorm van elleboogontwrichting optreden na een plotse kracht op de elleboog, zoals bij het trekken of het optillen aan een gestrekte arm. Het gaat dan om een luxatie van de radiuskop ten opzichte van de ulna.

Een ontwrichte elleboog veroorzaakt ernstige pijn en zwelling. Het gewricht kan niet meer zijn normale bewegingen uitvoeren. Indien er zenuwen of bloedvaten beschadigd zijn kan het gevoel en de functie in de hand verminderd zijn. Ontwrichting van de radiuskop bij kinderen is enkel pijnlijk bij beweging. Meestal wordt de arm recht of licht gebogen tegen het lichaam gehouden. De verplaatsing van de botten is gemakkelijk waar te nemen. Radiografie en andere beeldvormende technieken zijn nodig om te beoordelen welke andere structuren averij hebben opgelopen.

De ontwrichte elleboog moet terug op zijn plaats gezet worden. Dit is erg pijnlijk en meestal zullen eerst sterke pijnstillers gegeven worden of wordt de patiënt onder narcose gebracht. Eventueel aanwezige andere letsels moeten indien nodig ook behandeld worden. Het op de plaats zetten van een radiuskopluxatie bij kinderen is niet erg pijnlijk. Meestal kan de arts het gewricht terug op de plaats 'klikken'.

Osteochondrosis Dissecans - OCD

Osteochondrosis Dissecans (OCD) is een aandoening waarbij het gewrichtskraakbeen kan loskomen. Er zijn ook veranderingen in het onderliggende bot. De oorzaak hiervan is niet gekend, maar er zijn aanwijzingen dat overbelasting zou meespelen.

Er bestaan verschillende stadia van de ziekte:

Stadium 1: er zijn nog geen scheuren in het kraakbeen.
Stadium 2: een kraakbeenstuk is losgescheurt maar hangt nog gedeeltelijk vast aan de rest van het gewrichtskraakbeen en het onderliggende botweefsel.
Stadium 3: een stuk kraakbeen is volledig losgekomen en zweeft in de gewrichtsruimte (gewrichtsmuis). Het kan ook voorkomen dat er een stuk botweefsel mee afbreekt.

OCD komt vaker voor bij jongens tussen 12 en 20 jaar oud, het veroorzaakt pijn die soms erg plots kan optreden. De pijn bevindt zich meestal aan de buitenkant van de elleboog, maar kan ook over het hele gewricht voorkomen. Bij het bewegen van de elleboog kan het gewricht kraken en soms ook plots blokkeren (de gewrichtsmuis komt vast te zitten). Soms kan men veranderingen in het botweefsel zien op radiografie, maar kraakbeen is niet zichtbaar op radiografie zodat men vaak meer geavanceerde beeldvormende technieken moet uitvoeren, zoals een scan met contraststof of een MRI.

De behandeling van stadium 1 kan conservatief zijn: rust, ijs en pijnstillers, eventueel aangevuld met oefeningen onder begeleiding van een kinesist of fysiotherapeut. Latere stadia vereisen meestal operatief ingrijpen, meestal via een kijkoperatie (artroscopie). Tijdens de operatie zal men gewrichtsmuizen verwijderen en de kraakbeenletsels trachten te herstellen, eventueel met stukken bot en kraakbeen van op een andere plaats.

Artrose

Artrose is een degeneratieve aandoening waarbij de kwaliteit van het kraakbeen van het gewricht niet meer optimaal is. Men spreekt ook wel van slijtage. Artrose kan optreden in alle gewrichten van het lichaam en dus ook in de elleboog. In verder gevorderde stadia worden veranderingen in het botweefsel gezien. Artrose in de elleboog wordt vaak veroorzaakt door reumatoïde artritis maar kan ook voorkomen na een breuk in de elleboog.

Artrose geeft gewrichtspijnen, eerst bij het bewegen van het gewricht, maar in verder gevorderde gevallen ook bij rust en 's nachts. De elleboog voelt stijf aan bij het wakker worden. De stijfheid verbetert geleidelijk door te bewegen. De elleboog kan vaak ook niet meer zo ver geplooid of gedraaid worden als voordien. De diagnose wordt vaak klinisch gesteld. Beeldvormende technieken kunnen helpen bij het stellen van de diagnose of bij het aantonen van veranderingen in het gewricht of het botweefsel.

De behandeling begint met ontstekingsremmers en medicijnen tegen reumatoïde artritis. De behandeling van stadium 1 kan conservatief zijn: rust, ijs en pijnstillers, eventueel aangevuld met oefeningen onder begeleiding van een kinesist of fysiotherapeut. Latere stadia vereisen meestal operatief ingrijpen, meestal via een kijkoperatie (artroscopie). Tijdens de operatie zal men gewrichtsmuizen verwijderen en de kraakbeenletsels trachten te herstellen, eventueel met stukken bot en kraakbeen van op een andere plaats.

doktersdienst